درس چهارم : اظهار نظر شخصيتها دربارهء امام صادق ( ع ) از جمله راههاى شناخت افراد و آگاهى از ابعاد گوناگون شخصيّت آنان ، اطلاع از اظهار نظر ديگران نسبت به ايشان است . دامنهء اين اظهار نظر - هم از ناحيهء افراد اظهار نظر كننده از حيث برخوردارى از گرايشهاى مختلف ، و هم از نظر تعداد آنان - هر چه گسترده‌تر و دربرگيرندهء ابعاد بيشترى از شخصيّت مورد نظر باشد ، در شناسايى وى مؤثرتر است . امام صادق ( ع ) از امامان و شخصيّتهايى است كه از سوى موافق و مخالف ، دوست و دشمن و نيز محدثان و مورخان معاصر و غير معاصر ، اظهار نظرهاى گوناگونى دربارهء شخصيّت آن حضرت شده است . اظهار نظر كنندگان ، هر چند هر كدام از زاويهء ديد و نگرش اعتقادى خاص خود و نيز ميزان درك و شناخت خويش ، شخصيّت پيشواى ششم را مورد مطالعه و ارزيابى قرار داده و بر همين اساس نتوانسته‌اند ابعاد زندگى و شخصيت آن بزرگ مرد را آنگونه كه هست بشناسند ؛ و اصولًا جز معصوم كسى توانايى شناختن و شناساندن اين انوار الهى و و ملكوتيان خاك نشين را ندارد ؛ ليكن در مجموع ، نظرات آنان مىتواند بيانگر اين واقعيّت باشد كه ابعاد شخصيّت علمى ، سياسى و اخلاقى حضرت امام جعفر صادق ( ع )